Vaarwel R32! Of toch niet? Dit moet je weten over de nieuwe F-gassenregels

De stap van R410A naar R32 was enkele jaren geleden al een enorme vooruitgang voor het milieu. Maar met een GWP van 675 zit nu ook dat laatste koudemiddel een stuk boven de nieuwe Europese norm. Vanaf 1 januari 2027 legt de aangepaste F-gassenverordening een maximale waarde op van 150 GWP. Wat betekent dat op korte termijn voor installateurs, HVAC-professionals en gebouwbeheerders? En hoe zorg je dat je installaties ook in de toekomst voldoen aan de regels?

Ter herinnering: GWP staat voor Global Warming Potential. Hoe hoger de waarde, hoe sterker het gas bijdraagt aan de opwarming van de aarde (dan dezelfde hoeveelheid CO2). Jarenlang gold R32 als de logische tussenstap voor wie afscheid nam van R410A. Ook al door de gunstigere energieprestaties en grotere beschikbaarheid bij fabrikanten. Maar daar komt dus stilaan een einde aan, althans voor bepaalde nieuwe apparaten die vanaf 1 januari 2027 in de handel komen. Met de volgende fase in de Europese F-gassenverordening bouwt Europa ineens ook de hoeveelheid HFK-koudemiddelen op de markt af.  

Als gebouweigenaar of facilitair beheerder ben je maar beter mee met deze fase. De wet beschouwt jou immers als exploitant. Bijgevolg belandt de operationele continuïteit van je koeling en verwarming, de administratieve verplichtingen en het tijdig bijsturen van je meerjarenplanning in jouw bakje. Geen zorgen: wij malen de zware wetteksten om tot een hapklare brok. Zo weet je straks precies wat er voor jou verandert en hoe je de controle over je beheer behoudt.  

Wat wijzigt in 2027?  

De Europese F-gassenverordening wil het gebruik en de uitstoot van gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen) stap voor stap verminderen. Dat gebeurt op twee manieren:

  1. Beperking op nieuwe apparatuur: voor bepaalde types koel- en klimaatinstallaties geldt een drempel van 150 GWP. Nieuwe apparaten die daar boven zitten, mogen niet meer verhandeld worden binnen de Europese Unie.
  2. Lager HFK-quotum: fabrikanten en importeurs mogen steeds minder HFK-koudemiddelen op de Europese markt brengen. Dat heeft straks mogelijk een impact op de beschikbaarheid en prijs van bepaalde koudemiddelen. 

 

Wat betekent dit voor (nieuwe) R32-installaties?  

R32 heeft een GWP-waarde van 675. Daardoor voldoet het niet aan de bijgestelde Europese grens voor bepaalde categorieën nieuwe apparatuur. De gevolgen verschillen naargelang het type installatie en vermogen:  

Datum

Categorie apparatuur

Wettelijke GWP-drempel

Gevolg voor R-32

1/1/2027

Zelfstandige (monoblok) en split lucht-waterwarmtepompen en airco's ≤ 12 kW

GWP < 150

Niet meer toegestaan voor nieuwe apparatuur op de markt 

1/1/2027

Chillers (ijswatermachines) ≤ 12 kW

GWP < 150

Niet meer toegestaan voor nieuwe apparatuur op de markt 

1/1/2027

Chillers (ijswatermachines) > 12 kW

GWP < 750

Toegestaan

1/1/2027

Stekkerklare monoblok-airco's en warmtepompen ≤ 50 kW

GWP < 150

Niet meer toegestaan, tenzij om aan de veiligheidsnormen te voldoen

1/1/2029

Split-systemen lucht-lucht ≤ 12 kW

GWP < 150

Niet meer toegestaan voor nieuwe apparatuur op de markt 

Hoe zit het met bestaande installaties?

Voor alle duidelijkheid: de nieuwe regels zeggen niet dat je je huidige R32-installaties moet vervangen. Europa maakt een duidelijk onderscheid. Apparatuur die vóór de ingangsdatum van het verbod rechtmatig op de markt is gebracht, mag je ook daarna installeren en in gebruik (laten) nemen. Regulier onderhoud, lekherstellingen en het bijvullen van koudemiddel blijven gewoon mogelijk. Let wel: bij toekomstige vervangingen moet je rekening houden met de strengere GWP-grenzen, en de evolutie van de beschikbaarheid en prijs van koudemiddelen.  

In paniek schieten is dus niet nodig, in actie wél. De geleidelijke afbouw van het HFK-quotum brengt een aantal praktische en budgettaire aandachtspunten met zich mee. Doordat het beschikbare volume in ton CO2-equivalent daalt, kan de levering van nieuw R32 geleidelijk moeilijker worden. Daardoor zullen onderhoudspartijen voor service en bijvullingen mogelijk vaker een beroep doen op gerecycleerd of geregenereerd koudemiddel. Ook de keuze tussen herstellen en vervangen wordt belangrijker: bij ernstige lekken of grote defecten aan oudere installaties is het verstandig om de herstellingskosten af te wegen tegen een gefaseerde vervanging van het systeem.   

Wat zijn de alternatieven?  

Om aan de nieuwe GWP-grens van minder dan 150 te voldoen, schakelt de sector over op alternatieven. Maar niet ieder koudemiddel is geschikt voor elke installatie. De keuze hangt in grote mate af van het vermogen, de toepassing en de plaats van het toestel:

  • Propaan (R290, GWP 3): een natuurlijk en efficiënt koudemiddel voor onder andere monoblocks en lucht-waterwarmtepompen. Het is wel sterk ontvlambaar (veiligheidsklasse A3). Daarom gelden strikte veiligheidsvoorschriften, bijvoorbeeld voor de afstand tot ramen, rioleringen en luchtinlaten.
  • Synthetische HFO's en HFO-mengsels: koudemiddelen met een lage GWP die inzetbaar zijn voor grotere koelmachines en toepassingen waar sterk ontvlambare alternatieven minder aangewezen zijn. Sommige mengsels vallen in veiligheidsklasse A2L.
  • Kooldioxide (CO2 of R744, GWP 1): wordt onder meer gebruikt in commerciële koelinstallaties en systemen voor de productie van tapwater op hoge temperatuur. De forse werkdrukken stellen specifieke eisen aan de installatie en de vakkennis van de technicus.
  • Ammoniak (R717, GWP 0): een efficiënt koudemiddel voor grootschalige industriële koeling, bijvoorbeeld in distributiecentra. Omwille van de giftigheid gelden strenge veiligheidsvoorschriften.  
  • De overstap naar koudemiddelen met een lage GWP vraagt dus om maatwerk. Maak een doordachte keuze per gebouw en installatietype, en ga hiervoor steeds in overleg met een expert.   

Waarop (extra) letten?  

Eén ding blijft onveranderd: als exploitant ben jij wettelijk verantwoordelijk voor het voorkomen van koudemiddelemissies en het correct bijhouden van de administratie. Deze punten vereisen dan ook je onophoudelijke focus:  

  • Drempels voor lekcontroles  

    Of je verplicht bent tot regelmatige lekcontroles hangt af van de hoeveelheid koudemiddel, uitgedrukt in ton CO2-equivalent (CO₂e). Dat bereken je zo:   

aantal kg koudemiddel x GWP
1000

  1. Vanaf 5 ton CO₂e (of 10 ton bij hermetisch afgesloten systemen)  Periodieke lekcontrole om de 3 tot 12 maanden (afhankelijk van de aan

    wezigheid van een lekdetectiesysteem). Bij R410A (GWP 2.088) vanaf 2,39 kg, bij R134A (GWP 1.430) vanaf 3,50 kg en bij R32 (GWP 675) vanaf 7,41 kg.   

  2. Vanaf 500 ton CO₂e   

    Een vast lekdetectiesysteem is verplicht. Bij R410A al vanaf 239,5 kg, bij R32 vanaf 740,7 kg. Het systeem moet jaarlijks worden gecontroleerd.  

  • Lokale regelgeving   

    Loer niet enkel naar Europa. Gewestelijke regels als VLAREM II omschrijven bijkomende onderhouds- en keuringsverplichtingen, vaak op basis van de hoeveelheid koudemiddel in kilogram en ongeacht de GWP-waarde. Controleer daarom altijd welke regionale voorschriften van toepassing zijn op jouw vestiging. 

  • Enkel gecertificeerde technici  

    Laat werkzaamheden aan koelinstallaties uitsluitend uitvoeren door gecertificeerde bedrijven en technici met een geldig bekwaamheidsdiploma. Door de opkomst van alternatieve (en vaak ontvlambare) koudemiddelen is ook actuele kennis van specifieke technieken en veiligheidsvoorschriften essentieel.

  • Logboek- en bewaarplicht  

    Je moet per installatie een logboek bijhouden met daarin:

    • het type en de hoeveelheid koudemiddel  
    • de toegevoegde en teruggewonnen hoeveelheden
    • de data en resultaten van lekcontroles
    • vastgestelde lekken en uitgevoerde herstellingen
    • de gegevens en certificaatnummers van de betrokken technicus en onderneming  

Deze gegevens moet je minstens vijf jaar bewaren en op verzoek kunnen voorleggen bij een controle.  

 

Wat kun je nu al doen? 

De nieuwe F-gasregels vragen om een goede voorbereiding. Door vandaag al de juiste stappen te zetten, vermijd je verrassingen en behoud je grip op de continuïteit van je installaties, je onderhoudskosten en je wettelijke verplichtingen.  

  1. Inventariseer je installaties   

    Maak een overzicht van alle koel- en verwarmingsinstallaties in je gebouwen. Noteer per apparaat het gebruikte koudemiddel, de hoeveelheid in kilogram en de overeenkomstige hoeveelheid in ton CO2-equivalent. Breng ook de technische staat, resterende levensduur en eventuele lekgeschiedenis in kaart.

  2. Stel een vervangingsplan 

    op  Bekijk welke installaties de komende jaren aan vervanging toe zijn, en neem de nieuwe GWP-grenzen mee in je meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Voorzie je op korte termijn de vervanging van monoblocktoestellen of lucht-waterwarmtepompen? Onderzoek dan tijdig welke alternatieven geschikt zijn voor jouw gebouw. Houd daarbij ook rekening met de nodige veiligheidsafstanden en installatievoorwaarden voor koudemiddelen zoals propaan (A3) en bepaalde HFO-mengsels (A2L).

  3. Zet duidelijke afspraken op papier  

    Leg in de contracten met je onderhoudspartners vast dat ze werken met technici die gecertificeerd zijn voor alternatieve en ontvlambare koudemiddelen. Eis ook dat installatielogboeken en verslagen van lekcontroles onmiddellijk digitaal worden bijgewerkt. 

  4. Digitaliseer je administratie  

    Vervang fysieke logboeken in technische ruimtes en handmatige spreadsheets door een centraal digitaal beheersysteem. Zo worden inspectie-intervallen automatisch opgevolgd en blijft de bewaarplicht van 5 jaar gewaarborgd. Eindeloos zoeken naar documenten is daarmee voorgoed voorbij.  

Tot slot  

Neen, digitalisering van je processen is geen must. Maar het maakt het wel een stuk eenvoudiger om het overzicht te bewaren en automatisch aan de meest actuele regels te voldoen. Administratieve achterstand ontstaat zelden uit slechte wil, het is meestal het gevolg van slordige datastromen: werkbonnen die in bestelwagens blijven liggen, pdf’s die zoekraken in mailboxen, of Excel-files met verkeerde of ontbrekende waarden.  Met de mobiele app Climapulse Field registreren technici interventies, meetresultaten en koudemiddelbewegingen rechtstreeks bij de installatie. Zo staat alle informatie meteen op de juiste plaats. Via Climapulse Connect krijg je als beheerder een centraal overzicht van je volledige gebouwenpark. Je volgt in real time koudemiddelbalansen, lekpercentages en keuringstermijnen. Een rapport nodig in het kader van een milieu-inspectie of de jaarlijkse Scope 1- en CSRD-audit? Met één klik exporteer je alle officiële installatielogboeken en emissieoverzichten op basis van gevalideerde brondata. Conclusie? Je hoeft niet langer eigenhandig alle puzzelstukjes bij elkaar te rapen. Je ziet beter en makkelijker wat er in je gebouwen gebeurt, kunt tijdig actie ondernemen en bent beter voorbereid op de verdere evolutie van de F-gasregelgeving.  

Eerst zien, dan geloven? Vraag naar een vrijblijvende demo bij onze experts.